Czosnek niedźwiedzi – gatunek rośliny z podrodziny czosnkowych z rodziny amarylkowatych. Rośnie dziko w runie wilgotnych lasów liściastych, często w postaci rozległych łanów. Występuje na terenie Europy, na wschodzie po Ural i Kaukaz, w Europie jest też uprawiany.

Czosnek niedźwiedzi jest rośliną jadalną i leczniczą. Pospolicie występuje w lasach i zaroślach na południu Polski, jest też uprawiany. Najczęściej wykorzystywane są liście zbierane wiosną, które z powodzeniem zastępują szczypiorek.

Na mniejszą skalę pozyskuje się i wykorzystuje cebule. W kuchni jest chętnie używany jako nowalijka oraz przyprawa do wyrobów mięsnych, serów, potraw.

Zbiór czosnku niedźwiedziego

Z czosnku niedźwiedziego pozyskuje się liście oraz w mniejszym zakresie cebule. Jednak cała roślina jest jadalna i można używać również kwiatów czy nasion, które mają ostrzejszy smak. Pozyskiwanie cebulek czosnku niedźwiedziego najlepiej przeprowadzać od września do listopada.

Z jednej cebuli czosnku niedźwiedziego wyrasta 2-3 liście i jeden kwiatostan

Każda roślina ma zazwyczaj dwa liście, czasem 3 lub 1, zbiera się tylko jeden, aby możliwa była asymilacja składników odżywczych w cebuli. Kwiaty wyrastają na cebulach 3-4 letnich.

Właściwości czosnku niedźwiedziego

Czynne składniki czosnku niedźwiedziego to przede wszystkim: alliina, aminokwasy, kwasy fenolowe, kwas askorbinowy, pektyny, peptydy, saponiny steroidowe, witaminy C, B.

Działanie czosnku niedźwiedziego

Czosnek niedźwiedzi wykazuje działanie: antybakteryjne, przeciwwirusowe, fungistatyczne, przeciwagregacyjne, żółciopędne, przeciwnowotworowe, moczopędne, wykrztuśne, obniżające podwyższone ciśnienie tętnicze.

W handlu dostępne są suplementy zawierające w składzie ekstrakt z czosnku niedźwiedziego, jednak wybór tych środków jest niewielki. Ponadto jest też dostępna maść z czosnku niedźwiedziego zalecana do wykonywania masaży leczniczych. Wspomaga łagodzenie skutków przemęczenia fizycznego, przeciążenia mięśni i stawów.

Zastosowanie czosnku niedźwiedziego w kuchni

Najczęściej w naszej kuchni wykorzystuje się liście czosnku niedźwiedziego zarówno w formie świeżej, mrożonej jak i suszonej. Cebulki są rzadziej dostępne i mają mniejsze znaczenie w przygotowaniu potraw. W szerokiej ofercie sklepów są takie produkty z czosnkiem niedźwiedzim jak:

• kiełbasy;


• zapiekane mięsa;


• pasztety;


• sery;


• pesto;


• susz.

Natomiast świeże liście można wykorzystać do przygotowania następujących potraw:

• gołąbki z ryżem i mięsem zawijane w dorodne liście czosnku;


• jako dodatek do zup;


• do posypywania kanapek;


• masło czosnkowe;


• sosy, dipy;


• składnik sałatek.